De bloemenplantages, die werken met een groot aantal arbeidskrachten, moeten voldoen aan de internationale Fairtradecriteria voor snijbloemen op sociaal en ecologisch vlak. Er is daarbij een onderscheid tussen minimumcriteria en procescriteria.
Op sociaal vlak gelden de minimumcriteria die gebaseerd zijn op de conventies van de IAO (de Internationale Arbeidsorganisatie), maar op bepaalde vlakken gaat het nog een stap verder:
- Non-discriminatie (onder andere geen ontslag door zwangerschap)
- Vakbondsvrijheid en vrijheid van vereniging
- Het recht om collectieve overeenkomsten af te sluiten
- Minimumlonen conform de nationale wettelijke voorschriften
- Secundaire arbeidsvoorwaarden zoals pensioen, vakantie, arbeidsuren en overuren
- Bescherming van de gezondheid met medische onderzoeken, beschermende kledij en regels over het betreden van plantages na het toedienen van chemicaliën
- Geschreven arbeidscontracten
- Systeem voor sociale zekerheid
Sociale procescriteria zijn:
- Recht op huisvesting of financiële bijdrage wanneer huisvesting niet kan voorzien worden
- Jaarlijks medisch onderzoek van een steekproef van arbeiders uit alle geledingen
- Toegang tot gezonde voeding
Op milieuvlak is er een gedetailleerde lijst van producten, schadelijk voor mens en milieu (lijst van de WGO, van de FAO/UNEP en van PAN ('Pesticide Action Network')), die verboden zijn. Tegelijk stimuleren de procescriteria de grote kwekerijen om te investeren in productiemethoden van “Integrated Crop Management” (geïntegreerde teelt van gewassen) en in een zuinig water- en energieverbruik. Fairtrade bevordert ook de systematische vermindering van de gebruikte hoeveelheden chemicaliën en het gebruik van natuurlijke alternatieven zoals insecten.
Op economisch vlak heeft Fairtrade voor bloemen geen minimumprijs vastgelegd. De plantages binnen de bloementeelt worden namelijk gerund door eigenaars die sterk genoeg staan in onderhandelingen (soms grote mulitnationals) en daardoor een goede prijs kunnen bedingen. Het is dan ook niet de bedoeling bij te dragen tot de rijkdom van de eigenaars van die kwekerijen, maar wel om hun toegang tot de markt te vergemakkelijken, vooral met de bedoeling om de werknemers de gelegenheid te bieden hun levens- en arbeidsomstandigheden te verbeteren.
De economische criteria bepalen wel dat een premie moet worden overgemaakt aan de ‘joint body’. Dit comité (bestaande uit afgevaardigden van het management en de werknemers) is een verkozen orgaan en bepaalt in samenspraak welke noden het urgentst zijn en een investering van de premie kunnen gebruiken. In 2010 ging er in totaal 4,5 miljoen dollar in de vorm van premie naar arbeiders op bloemenplantages. De premie bedraagt 10% bovenop de FOB-prijs.
De plantages worden jaarlijks door FLO-Cert gecontroleerd op de naleving van de hierboven vermelde criteria. FLO Cert en Max Havelaar België houden daarnaast toezicht op de stroom van goederen en geldmiddelen voor de eerlijke handel in bloemen bij alle handelspartners. Dat biedt de consument en de handelspartner de garantie dat de bloemen met Max Havelaar keurmerk voldoen aan de criteria van eerlijke handel.
Fairtrade evolueert constant. De standaarden worden om de 2 à 3 jaar aangepast, afhankelijk van de evoluties in de markt en op de plantages. Zo bestudeert men op dit moment grondig het beleid ten aanzien van arbeiders op plantages. Naast het verplicht comité van werknemers wil Fairtrade vakbondsvorming extra gaan stimuleren en bekijken of het mogelijk is om een minimum leefloon vast te leggen. Deze besprekingen zullen in de nabije toekomst impact hebben op de minimumcriteria en procescriteria in de standaarden.
